US Duyu AkademiDuyu Bütünleme
Randevu Talebi
Ana Sayfa · Otizm
Nörogelişimsel Bozukluklar

Otizm Spektrum Bozukluğu

İletişim, etkileşim, sosyalleşme ve davranışsal bozuklukların görünüm oluşturduğu nörogelişimsel bozukluklar çatısı altında yer almaktadır (DSM 5). Erken tanı, doğru değerlendirme ve kişiye özel terapötik yaklaşımlar uygulanmalıdır. Duyu bütünleme terapi tekniklerini, kişiye özel uygulama pozitif gelişimi destekleyicidir.

01

Otizm Nedir?

Otizm; sosyal etkileşim, iletişim ve davranışları olumsuz etkileyen yaygın gelişimsel bir bozukluktur. Sinir sisteminin gelişme yetersizliğinden kaynaklanır ve yaşam boyu sürer.

Otizm, "Yaygın Gelişimsel Bozukluklar" grubunda yer alır. Bu grup; kalıcı ve yaygın bilişsel-davranışsal etkilere yol açar. İlk kez 1943'te Leo Kanner tarafından tanımlanmıştır. Uzun süre sanılanın aksine sevgi/ilgi yoksunluğuyla ilgili değildir; kaynağı biyolojik ve yapısaldır — beyin gelişiminin erken evresinde ortaya çıkar ve genetik yatkınlığın riski artırdığı düşünülür.

Otistik bozuklukAsperger sendromuRett sendromuÇocukluk bütünleşme bozukluğuYaygın gelişimsel bozukluk (ATİG)

Tüm nörogelişimsel durumlar & sendromlar →

1000'de 2Görülme sıklığı (günümüz)
3–4×Erkeklerde kızlara oranla
%15–30Genetik kabul edilen oran

Tanı ölçütleri

Tanı, aşağıdaki alanlarda belirgin bozukluk ve erken başlangıç birlikte değerlendirilerek konur.

01

Karşılıklı sosyal etkileşimde belirgin bozukluk.

02

Sözel/sözel olmayan iletişim ve planlı oyunda belirgin bozukluk.

03

Aktivite ve ilgi alanlarının önemli ölçüde kısıtlı olması.

04

Başlangıç yaşının 36 aydan önce olması.

Sık görülen belirtiler

Belirtiler çocuktan çocuğa değişir (otistik spektrum). En temel belirti, karşılıklı sosyal iletişimin kurulamamasıdır.

Sosyalizasyon

  • İletişimi başlatmama / yanıt vermeme
  • Göz teması ve ortak dikkat güçlüğü
  • Nedensiz ağlama-gülme, huzursuzluk
  • Karmaşık ifade ve oyunu anlamada zorluk

İletişim

  • Sözel olmayan iletişimin öne çıkması
  • Anlaşılmaz ses/sözler, ekolali
  • Nesne isimlerini anlamada güçlük
  • Zamirlerin yanlış kullanımı

Davranış

  • Stereotip hareketler (sallanma, el çırpma)
  • Nesneleri döndürme / göze yakın tutma
  • Tehlikenin farkında olmama
  • Anksiyete, öfke nöbetleri

Eşlik eden problemler

Otizme sıklıkla başka durumlar eşlik edebilir; bütüncül değerlendirme bu yüzden önemlidir.

Mental problemlerEpilepsiDuyu-algı bozukluklarıGörme/işitme/konuşmaOral motor & dişSindirim & solunum

Tedavi & eğitim

Etkilenmeye göre tıbbi, adaptif ve psikiyatrik yaklaşımlar; fizyoterapi-ergoterapi ve eğitim bütünsel uygulanır. Erken tanı ve eğitimle otistik bireyler sosyal hayata katılabilir.

Uygulamalı davranış analiziDuyu bütünleme terapisiKonuşma-dil terapisiFizyoterapiMüzik & oyun terapisiİşitsel bütünleme

Eğitimin temel ilkesi: her otistik çocuk farklıdır ve her biri için yapılabilecek şeyler vardır. Rapin (1998): "Otistik çocuklar gösterdiklerinden fazlasını bilir; en önemli eğitim, insanlar arası iletişimdir."

02

Otizm ve Duyu Bütünleme Terapisi

Otizmli çocukların beyni, vücuttan ve çevreden gelen duyuları organize etmede zorlanır; bu da günlük yaşam aktivitelerini güçleştirir. Duyu Bütünleme Terapisi bu noktada devreye girer.

Terapi; hareketin planlanması ve duyu bilgilerinin bütünleştirilmesine odaklanır. Amaç, çocuğa vücuttan ve çevreden gelen duyu bilgisini alma, organize etme ve günlük yaşamda kullanmayı öğretmektir. Bunun için beynin ilgili merkezlerine doğru duyular (vestibüler, taktil, proprioseptif, görsel, işitsel) uygun dozda verilir. Temeldeki sorun bulunur — örneğin çocuğun basmaktan korkusu mu, yoksa bir organizasyon problemi mi olduğu — ve buna göre çalışılır.

Otizmde duyuların etkilenmesi

TaktilBozukluğu duyusal emniyetsizliğe; buna bağlı hiperaktivite ve öğrenme güçlüğüne yol açar.
ProprioseptifHareket yavaşlığı, beceriksizlik ve fazla enerji harcanmasına neden olur.
VestibülerGraviteyle etkileşimde önemli; hareketin yönünü ve hızını bildirir.
GörselGöz-baş-boyun organizasyon yetersizliğinde disleksi/okuma problemleri görülür.
İşitselYetersizliğinde sosyalleşme ve akademik düzeyde zorluk yaşanır.
Neden erken?

Gelişme yavaş seyreder — bu yüzden zaman değerlidir.

Otizme yol açan beyin fonksiyon bozukluğunun yerine ve büyüklüğüne göre gelişim süreci değişir. Vestibüler, taktil ve proprioseptif sistemler anne karnında; görsel ve işitsel sistemler sonra olgunlaşır. Tüm duyuların birleştirilerek uygun tepkiye dönüştürülmesi bu doğal sırayı izler; erken terapi süreci hızlandırır.

Motor planlamaGravitasyonel güvenKişiye özel programDuyu profili değerlendirmesi

Duyu bütünleme sürecinin tamamını inceleyin →

03

20 Soruda Otizm

Ailelerin en sık sorduğu soruları, sade ve doğru bilgilerle yanıtladık. Bir soruya tıklayarak yanıtını açabilirsiniz.

01Otizm bir akıl hastalığı mıdır?
Hayır. Otizm, beynin gelişme geriliğine bağlı nörolojik bir durumdur; nedeni biyolojiktir. Otizmi yaratan hiçbir psikolojik etken yoktur.
02Kötü anne-babalık otizme neden olur mu?
Hayır. 1950'lerde otistik çocukların ilgisiz ailelere sahip olduğu sanılırdı; bunun böyle olmadığı bugün kesin olarak biliniyor.
03Otistik çocuklar söz dinlemez, saldırgan mı olur?
Söz dinletmek zor olabilir ve zaman zaman saldırgan davranışlar görülebilir, ancak bu çocuğun seçimi değildir. Dili ve yüz/vücut ifadelerini değerlendiremedikleri için dünyayı tanımakta zorlanır, kaygılıdırlar; başka türlü davranmayı bilmedikleri için uyumsuz görünürler.
04Otizm ne tür bir hastalıktır?
Merkezi sinir sistemi bozukluğuna bağlı nöro-davranışsal bir sendromdur. Fiziksel ve çoğu zaman motor gelişme normal seyreder; bilişsel geriliğe ve kendine özgü davranış belirtilerine yol açar.
05Ne zaman ortaya çıkar?
Bazı belirtiler doğuştan olsa da çoğu, çocuk 3 yaşına gelmeden ortaya çıkar.
06Belirtileri nelerdir?
Sosyal iletişimin olmaması; dil ve iletişim sorunları (bazılarında dil hiç gelişmez); sınırlı, tekrar eden davranımlar; görme/işitme/dokunma gibi duyu alanlarında bozukluk; farklı oyun tarzı. En önemli tek belirti, karşılıklı sosyal iletişimin kurulamamasıdır.
07Ne sıklıkta görülür?
Eskiden 10.000'de 3-4 sanılırken, günümüzde 10.000'de 10-15 çocukta görüldüğü ortaya çıkmaktadır.
08Çocuğumun otistik olduğunu nasıl anlarım?
Konuşmanın gecikmesi/gelişmemesi, etrafının farkında olmama, istediği nesneye işaret etmeyip elinizi nesneye götürme ve göz teması olmaması şüphe uyandırır. Ancak bir uzmana danışmadan emin olunamaz.
09Bebeklikte belirtileri var mıdır?
Evet: dokunulmaktan hoşlanmama, adı söylendiğinde cevaplamama, görsel uyarıcıya az tepki ve değişik emekleme tarzı görülebilir.
10Nasıl tanı konur?
Tek bir tıbbi test yoktur. Tanı; aileden bilgi toplama, davranış gözlemi, davranış ölçekleri ve standart tanı ölçütlerine uygunlukla konur. Benzer durumlardan ayırt edilmesi gerektiği için kolay değildir.
11Tanı en erken hangi yaşta konur?
Genelde en erken 4-5 yaşlarında konur; uzmanlar bunu daha erkene almak için araştırma yürütmektedir.
12Tanıyı kim koyar?
Uzmanlaşmış psikologlar, çocuk psikiyatristleri ve çocuk nörologları. En doğru tanı, birkaç uzmanın iş birliğiyle konur.
13Otizmin kökeni nedir?
Araştırmalar sürmektedir; kesin sebep bilinmez. Kökeni biyolojiktir; kalıtım, bazı enfeksiyonlar ve zehirleyici maddelerin etkisi düşünülmektedir.
14İyileşebilir mi?
Kesin bir tedavisi yoktur; tanı alan birey bunu yaşam boyu taşır. Ancak belirtiler yaşa göre değişir; eğitim ve terapiyle bazı belirtiler giderilebilir ve yaşam düzeyi belirgin biçimde geliştirilebilir.
15En etkili müdahale yöntemleri nelerdir?
Bilgi arttıkça yöntemler gelişir. Müdahale genel olarak eğitim, çeşitli terapiler ve tıbbi yaklaşımların birleşimiyle yürütülür — ve kişiye özel olmalıdır.
16Otizm için bir ilaç var mıdır?
İlaçla tedavi mümkün değildir. Ancak bazı belirtileri azaltmak, dikkati artırmak, davranışı yatıştırmak ve uykusuzluk gibi eşlik eden sorunları gidermek için ilaçlar kullanılabilir.
17Her otistik çocuk zekâ gerisi midir?
Klasik zekâ testleriyle ölçüldüğünde çocukların %70'inde gerilik görülür. Ancak çocuk soruları anlamadığı veya konuşamadığı için zekâsı tam ölçülemiyor olabilir. Farklı yöntemlerle (ör. klavyeyle iletişim) "başarılı otistikler" normal veya normal üstü zekâ gösterebilmektedir.
18Otistik çocukları nasıl bir gelecek bekler?
Çocuktan çocuğa değişir (tanı yaşı; eğitimin türü, erkenliği ve süresi; yapısal ve çevresel koşullar). Erken ve doğru müdahale, olumlu gelişim şansını belirgin biçimde artırır.
19Tanıdan nasıl emin olabilirim?
Birden fazla uzmana görünmekte yarar vardır. 2-3 yaş gibi erken bir dönemde tanı kolay değildir; 6 ay aralıklarla kontrol ve hemen bir eğitim programına başlamak önerilir.
20Çocuğum için ben ne yapabilirim?
Eğitim programlarına katılıp öğrendiklerinizi evde uygulayabilir; dil gelişimi, sosyal etkileşim ve oyun kurma becerilerinde destek olabilirsiniz. Ailedeki diğer çocukları da ihmal etmemek önemlidir. Sabır ve emek ister; en küçük ilerleme bile değerlidir.

Kaynak: "Otizm Nedir? Tanı Ölçütleri, Ayırıcı Tanı ve Tedavi" — Doç. Dr. Lale Vanlı.

Otizmde erken değerlendirme fark yaratır.Çocuğunuzun duyusal profilini değerlendirip kişiye özel bir yol çizelim.
Randevu Talebi Duyu Bütünleme